قرقیزستان، سرزمین اسبها و دریاچهها
قرقیزستان شاید نسبت به دیگر کشورهای استقلالیافته از شوروی، کمتر دیده شده است؛ از همین روست که زندگیِ مردمانِ این سرزمین، بیش از دیگر ملتها دستنخورده باقی مانده است. در این مطلب وبلاگ مجله هزارویک گشت پاسارگاد، با ده راز پنهان از قرقیزستان و مردمانش آشنا میشویم.
قرقیزستان، کشوری محصور در خشکی
قرقیزستان، یکی از 44 کشور محصور در خشکی است. با این که 90 درصد مساحت این کشور را کوهستان دربر میگیرد، به دلیل وجود یخچالها و رودخانههای فراوان، یکی از پرآبترین کشورهای آسیای مرکزی، قرقیزستان است.
قرقیزها، مردمانِ کوچنشین
قرقیزها هنوز در تابستان به ییلاق و مناطق مرتفع کوچ میکنند؛ سنتی هزاران ساله که همچنان بخشی از سبک زندگی مردم است.
یورت، نمادِ قرقیزستان
یورت فقط یک چادر نیست، بلکه نماد جهانبینی قرقیزهاست؛ سقف دایرهای یورت، نماد آسمان و وحدت خانواده است. یورت، آنقدر برای قرقیزها نمادین است که نشانهای از این چادر، روی پرچم این کشور نیز آمده است.
اسب، عضوی از خانواده قرقیزها
اسب در فرهنگ قرقیزستان جایگاهی نزدیک به عضو خانواده دارد و با اشعار، ضربالمثلها و هویت قومی مردم گره خورده است. به همین دلیل است که وقتی نام قرقیزستان میآید، بیاختیار یاد اسبهای دشتهای این کشور میافتیم.
سنت شکار با عقاب چیست؟
سنت شکار با عقاب طلایی (برکوتچی) هنوز زنده است و نسلبهنسل منتقل شده است. مردمان آسیای میانه، نخستین اقوامی بودند که از تواناییهای عقاب به عنوان شکارچیِ راس هرم زنجیره غذایی، برای شکار به سود خودشان استفاده کردند. شکار با عقاب، یک «میراث فرهنگی ناملموس بشر» در طبقهبندی یونسکو محسوب میشود و میانِ 24 کشور مختلف اشتراک دارد؛ بیش از هر میراث ناملموس دیگری.
اهمیت نان در فرهنگ قرقیزستان
نان را در قرقیزستان وارونه روی سفره نگذارید! نان در فرهنگ قرقیزها مقدس است و رفتار نادرست با آن، بیاحترامی به میزبان محسوب میشود. این پدیده، کمابیش میانِ اغلبِ کشورها و فرهنگهای شرقی مانند ایرانمان مشترک است.
حماس ماناس، حماسه بومی قرقیزها
حماسه «ماناس» یکی از طولانیترین منظومههای حماسی جهان است و راویان آن (ماناسچیها) همچنان آن را سینهبهسینه نقل میکنند. این حماسه، در بلندترین نسخهی آن بیش از 5000 سطر دارد. با این وجود، دربارهی قدمتِ این اثر اختلافات فراوانی وجود دارد؛ این اثر حوادثی از قرون شانزدهم و هفدهم را روایت میکند، اما دولت قرقیزستان، در سال 1995، با ادعای هزار سالگیِ این اثر، جشن «هزار سالگی ماناس» را برگزار کردند.
مهماننوازی در فرهنگ قرقیزستان
مهماننوازی در فرهنگ قرقیز یک وظیفه اجتماعیست، نه یک فضیلتِ مثبت! در بسیاری از روستاها، رد کردن چای یا غذا، بیاحترامی تلقی میشود. این ویژگی، بیشباهت به فرهنگِ دیگر تمدنهای شرقی نیست و یادآور اکثر فرهنگهای مشرقزمین است.
زبانِ قرقیزی، بازمانده دورانِ کهن کوچنشینی قرقیزها
زبان قرقیزی هنوز واژههایی از زندگی کوچنشینی برای انواع اسب، بادها و … دارد که معادل دقیقی برای آنها در دیگر زبانها وجود ندارد! این مساله، نشان از بکر بودنِ فرهنگِ این کشور، و نیز عمقِ فرهنگیِ زندگیِ کوچنشینی در زندگیِ امروزِ این کشور دارد.
کوهها و ادامهی سنت شمنی در آسیای میانه
در ادامهی سنتهای شمنیِ قرقیزها، کوهها مقدس و زنده محسوب میشوند و از انسانها محافظت میکنند؛ همین نگاه باعث احترام قرقیزها به طبیعت شده است. اگر این نکته دقت کنیم که این کشور، در سرزمینی کوهستانی مستقر شده و مردمانِ آن در فصول مختلفِ سال، میانِ کوههای مختلف جابهجا میشوند، به اهمیتِ این نکته پی میبریم.
چه طور به قرقیزستان سفر کنیم؟
به دلایلِ تاریخی، ژئوپلتیک و فرهنگیِ گوناگونی مانند صعبالعبور بودن منطقه و واقع شدنِ در ارتفاعات کوهستانها، خفقانِ دوران شوروی کمونیستی، استقلال دیرهنگام این کشور پس از فروپاشی شوروی، عدم تمرکزِ رسانههای جهان بر قرقیزستان و نیز دوری از آبهای آزاد، شاید بشود این کشور را از ناشناختهترین کشورهای جهان دانست. شاید حتی بسیاری از مردم دنیا ندانند این کشور دقیقا کجای جهان واقع شده است!
به همین دلیل، سفر و شناختِ این کشور، نیازمندِ همراهی با تورهای تخصصی قرقیزستان است. هزارویک گشت پاسارگاد، به عنوان برگزارکننده تخصصی تورهای آیینمحور و تجربهمحور، از بهترین تورهاییست که ناشناختههای قرقیزستان را به شما نشان میدهند. برای کشف رازهای پنهان در آیینها، دشتها، کوهها و دریاچههای قرقیزستان، با شرکت خدمات گردشگری هزار و یک گشت پاسارگاد، به این کشور سفر کنید.
